Anasayfa / Konu Anlatımları / 6. Sınıf Fen Bilimleri Konuları / 6.Sınıf Yoğunluk Konu Anlatımı

6.Sınıf Yoğunluk Konu Anlatımı

F.6.4.2. Yoğunluk

Önerilen Süre: 8 ders saati

Konu / Kavramlar: Yoğunluk, yoğunluk birimi

F.6.4.2.1. Yoğunluğu tanımlar.

a. Yoğunluğun madde için ayırt edici bir özellik olduğu vurgulanır.

b. Yoğunluk birimi olarak g/cm3 kullanılır.

F.6.4.2.2. Tasarladığı deneyler sonucunda çeşitli maddelerin yoğunluklarını hesaplar.

F.6.4.2.3. Birbiri içinde çözünmeyen sıvıların yoğunluklarını deney yaparak karşılaştırır.

F.6.4.2.4. Suyun katı ve sıvı hâllerine ait yoğunlukları karşılaştırarak bu durumun canlılar için önemini tartışır.

Kütle nedir ?
Madde miktarına kütle denir.
Kütle birimleri kilogram ve gramdır.
Kütle eşit kollu terazi ile ölçülür.
Kütle “m” sembolü ile gösterilir.

Hacim nedir ?
Maddenin uzayda kapladığı yere hacim denir.
Hacim birimi mililitre (mL) ya da santimetreküp (cm3), Litre (L) ya da desimetreküp (dm3), ve metreküp (m3) kullanılır.
Hacim “v” sembolü ile gösterilir.

A- Yoğunluk nedir ?

Yoğunluk bir maddenin birim hacimdeki kütlesine yoğunluk denir.
Yoğunluk saf maddeler için ayırt edici bir özelliktir.
Yoğunluk “d” sembolüyle gösterilir.

Örnek: Sınıf içinde öğrenci sayısı artarsa yoğunluk artmış olur.
Aynı yolda giden araç sayısı artarsa trafik yoğun deriz.
Birim hacimde madde miktarı artarsa yoğunluk artar.

Yoğunluk nasıl hesap edilir ?

Yoğunluğu hesaplayabilmek için maddenin  kütlesi ve hacminin bilinmesi gerekir. Kütlenin hacme bölünmesi ile yoğunluk bulunur.

Yoğunluk = Kütle / Hacim

d = m / v      Kısaca ezberlemek için (dede muz böl ver)

Yoğunluğun Formülü

B- Kütle – Hacim – Yoğunluk Grafikleri

  • Kütle ve hacim doğru orantılıdır. Hacim arttıkça kütlede artar.
  • Kütle arttıkça yoğunluk değişmez.
  • Hacim arttıkça yoğunluk değişmez.
  • Bir bardak su ile bir bidon suyun yoğunluğu da 1 g/cm3  tür. Kütlenin ya da hacmin artması yoğunluğu değiştirmez.

C- Farklı Maddelerin Yoğunlukları

Maddeler
Yoğunluk (g/cm3)
Su
1 g/cm3
Etil Alkol
0,78 g/cm3
Benzin
0,7 g/cm3
Gliserin
1,26 g/cm3
Mazot
0,85 g/cm3
Tahta
0,8 g/cm3
Lastik
1,5 g/cm3
Ayçiçek Yağı
0,92 g/cm3
Mum
0,8 g/cm3
Çinko
7 g/cm3
Demir
7,8 g/cm3
Bakır
8,9 g/cm3
Alüminyum
2,7 g/cm3
Altın
19,3 g/cm3
Gümüş
10,5 g/cm3
Cıva
13,6 g/cm3
Cam
2.4-2.8 g/cm3

Maddenin yoğunluğunun bulunması

Bir maddenin yoğunluğunun bulunabilmesi için kütlesi ve hacminin ölçülmesi gerekir.

Cismin kütlesinin ölçülmesi

  • Maddenin kütlesinin ölçülebilmesi için eşit kollu terazi veya elektronik terazi kullanılır.

Cismin hacminin ölçülmesi

  • Sıvıların hacmini ölçmek için dereceli silindir kullanılır.
  • Gazların hacmi, içinde bulundukları kabın hacmi kadardır.
  • Katıların hacmini ölçmek için, eğer düzgün şekilli bir cisim ise  hesaplama yapılır.
  • Katı düzgün değilse ve su içinde de çözünmüyorsa, cismi sıvı içerisine atıp taşan sıvının hacmi ölçülür. Taşan sıvının hacmi cismin hacmini verir.

Not:

  • Aynı hacimde iki maddeden yoğunluğu fazla olanın kütlesi de fazladır.
  • Aynı kütledeki iki cisimden yoğunluğu fazla olan cismin hacmi daha azdır.
  • Hacmi değişmeyen kapalı bir kaba gaz  eklendiğinde, gazın yoğunluğu artar.
  • Isınan bir maddenin hacmi artar, yoğunluğu azalır. Sıcak havanın yoğunluğu, soğuk havanın yoğunluğundan azdır.

D- Cisimlerin Suda Yüzme Şartı

Bir cismin suda yüzebilmesi için yoğunluğunun sudan az olması gerekir. Tahta, yağ, köpük, buz gibi maddelerin yoğunlukları suyun yoğunluğundan azdır. Su donduğunda kütlesi değişmez fakat hacmi atar. Bu nedenle buzun yoğunluğu sudan azdır.

Birbirine karışmayan sıvıların yoğunlukları

Şekilde görüldüğü gibi birbirine karışmayan su ve yağ aynı kaba konulduğunda, yoğunluğu büyük olan su altta, yoğunluk küçük olan yağ ise üstte kalır.

Şekilde birbirine karışmayan A, B, C, D sıvılarının yoğunlukları D>C>B>A şeklindedir.

E- Günlük Yaşamda Yoğunluğun Önemi

Uçak gibi hava araçlarında yoğunluğu az olan alüminyum gibi metaller kullanılır.
Bu nedenle uçak fazla ağır olmaz.
Binalarda da gaz beton kullanılması binanın daha hafif olmasını sağlar.

Yoğunluk Çevrimleri

SI birim sisteminde (Uluslar arası birim sistemi) yoğunluk birimi kg/m3‘tür.
Bunun yanında g/cmsıkça kullanılır.
Yoğunluk çevirmelerinde g/cm3 , g / mL ve kg / L’ye eşittir.

 1 g / cm= 1 g/ml = 1 kg / L

1 g/cm= 1000 kg/m3

Not: Suyun yoğunluğu, 4 °C’de  1 g/cmveya 1 g/ml veya 1 kg / L’dir.

F- Su Yoğunluğunun Canlılar için Önemi

Sıvı haldeki maddeler soğudukça tanecikleri yavaşlar, birbirine yakınlaşır, hacmi azalır ve yoğunluğu artar. Ancak bu duruma uymayan tek sıvı sudur. Su donarken hacmi artar, bu nedenle yoğunluğu azalır. Saf suyun yoğunluğu 4˚C’ta 1 g/cm3 iken buzun yoğunluğu 0,9 g/cm3 ‘tür.

Suyun bu özel durumu canlılar için çok önemlidir. Buz tutan bir gölde, buz suyun üzerinden batmadan yüzer. Gölün dipten donması önlenmiş olur. Bu sayede göl içerisindeki canlıların yaşaması sağlanmış olur.

Not: Su donarak buza dönüştüğünde yoğunluğu azalır ve yüzer, zeytinyağ donarken yoğunluğu artar ve batar.

Hakkında Hüseyin Faruk YILDIRIM

Fen ve teknoloji dışında, sinema, fantastik edebiyat ve tarih sevdalısı, sıkı bir Yüzüklerin Efendisi hayranı.

İlginizi Çekebilir

8.Sınıf Sürdürülebilir Kalkınma Konu Anlatımı

A- Sürdürülebilir Kalkınma Nedir ? İnsanların doğal kaynaklara zarar vermeden ve bilinçli kullanımının planlanmasına sürdürülebilir kalkınma denir. …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir