Şu anda bu web sayfasının AMP versiyonunu görüntülemektesiniz.
Osmanlı Yükseliş Dönemi – KPSS Ders Notu | Hüseyin Faruk YILDIRIM

Osmanlı Yükseliş Dönemi – KPSS Ders Notu

Hüseyin Faruk YILDIRIM

KPSS Genel Tarih dersi kapsamında Osmanlı tarihi, kültür ve medeniyeti oldukça fazla yer kaplamaktadır. Bu bölümde Osmanlı Devleti Yükseliş Dönemini ele alacağız.

Osmanlı tarihi, kültür ve medeniyetine ait diğer ders notlarını buraya tıklayarak görüntüleyebilirsiniz.
  1. Osmanlı Kuruluş Dönemi
  2. Osmanlı Yükseliş Dönemi
  3. Osmanlı Duraklama Dönemi
  4. Osmanlı Gerileme Dönemi
  5. Osmanlı Dağılma Dönemi
  6. Osmanlı Kültür ve Medeniyeti
    [collapse]

OSMANLI DEVLETİ YÜKSELİŞ DÖNEMİ (1453 – 1579)

II. MEHMET (1451 – 1481)

NOT: Topkapı Sarayı, Bizans’tan kalmıştır. Osmanlı düzenleme yapmıştır. İlk ekleme Çinili Köşk’tür.

NOT 2: Ali Kuşçu, Sahn-ı Seman Medresesi’nin ilk hocası.

NOT 3: Kanunname-i Ali Osman bir anayasa değildir. Kanunname-i Ali Osman’a genel bakış şu şekildedir;

  1. Cülus bahşişi kanunlaştı.
  2. Sancak kanunlaştı.
  3. Divanın başkanı sadrazam oldu.
  4. Veraset sistemi değişti.
  5. Müsadere kanunu geldi. (Müsadere devletin şahsın malına el koyması anlayışıdır. Bu kanun ilk kez Çandarlı ailesi için kullanılmıştır)

NOT 4: Otranto, Avrupa’da fethedilen ilk yerdir.

İstanbul’un Fethi (1453)

Osmanlı’nın İstanbul’un Fethi için yaptığı hazırlıklar

Bizans’ın savunma için yaptığı hazırlıklar

İstanbul’un Fethi’nin Sonuçları

Fatih’in Ege Siyaseti

NOT 5: Fatih’in denizden kuşatıp alamadığı tek yer Rodos’tur. Karadan kuşatıp alamadığı tek yer ise Belgrad’dır.

Fatih’in Batı Siyaseti

Osmanlı – Venedik Savaşı

  1. 16 yıl sürdü.
  2. Venedik’e kapitülasyon seviyesinde ticari imtiyaz verildi!
  3. Venedik’in, İstanbul’da sürekli elçi bulundurmasına izin verildi. (Venedik elçilerine verilen isim, Balyos‘dur)
  4. Venedik, gümrük vergisi vermeyecektir.

İtalya Seferi

  1. Fatih’in son seferi ve Avrupa’daki ilk fetihtir.
  2. Otranto Kalesi alındı. (Roma’nın fethine hazırlık amacı taşımaktadır)
  3. Fatih’in ölümüyle İtalya seferi durdu ve geri çekildik.

Fatih’in Anadolu ve Karadeniz Siyaseti

Otlukbeli Savaşı

  1. Büyük Türk ve Küçük Türk’ün savaşı olarak anılır.
  2. Osmanlı Devleti ve Akkoyunlu arasında geçmiştir.
  3. Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan kaçmıştır.

DİKKAT: Zayıflayan Akkoyunlu’yu Şah İsmail yakmıştır.

Fatih’in Güney Siyaseti

NOT 6: Fatih’i Balkanlarda yenen kişi Arnavut İskender’dir!

II. BAYEZİD (1481 – 1512)

NOT: Cem Sultan İsyanı ile ilk kez bir iç mesele dış sorun haline geldi.

NOT 2: Cem Sultan’ın, Vatikan’ın eline geçmesiyle ilk kez vergi vermek zorunda kaldık.

Ağaçayırı Savaşı

  1. Memlüklülerle ilk savaşımızdır.
  2. Osmanlı kazanmıştır fakat toprak alan taraf Memlüklüler olmuştur. (Çukurova bölgesi verildi)
  3. Yavuz Selim bu duruma isyan etmiştir. Bu durum Trabzon sancağına gönderilmesine sebep olmuştur. (Sürgün sancağıdır)
  4. Yavuz’un oğlu Süleyman (Kanuni) ise Kefe’ye sürgün edilmiştir. (Osmanlı toprağı dışındaki tek sancak)

NOT 3: Şii hareketini ciddiye almadığı için Şehzade Selim babasıyla aktif mücadeleye başladı.

NOT 4: Selim babasından habersiz Gürcistan’a 3 sefer yapmıştır. Kutayis Seferi sonunda Trabzon’a dönmek yerine direk Bursa’ya gelmiştir! (İsyana teşebbüs)

I. SELİM (1512 – 1520)

NOT: Hazineyi en çok dolduran padişahtır. (“Benim altınla doldurduğum hazineyi, torunlarımdan her kim doldurabilirse kendi mührü ile mühürlesin, aksi halde Hazine-i Humayun benim mührümle mühürlensin.” Bu vasiyet tutuldu. O tarihten sonra gelen padişahların hiçbiri hazineyi dolduramadığından, hazinenin kapısı daima Yavuz’un mührüyle mühürlendi)

Çaldıran Savaşı (1514)

  1. İran’ı yendi.
  2. Doğu Anadolu Osmanlı hakimiyetine girdi.
  3. Şii sorunu geçici olarak çözüldü.
  4. İran’ın hazinesi ve önemli bilgiler İstanbul’a getirildi.

Turnadağ Savaşı (1515)

  1. Dulkadiroğlu beyliğine son verildi.
  2. Savaş, Dulkadiroğullarının İran seferine yardım etmedikleri ve kervanlara saldırdıkları için ve bunun yanı sıra Memlüklülerle iş birliği yaptığı için yapıldı.

NOT 2: Ramazanoğulları, Dulkadiroğulları’na bağlıydı. Dulkadiroğulları yenilince Ramazanoğulları direk olarak Osmanlı’ya katıldı. Bu sebeple Osmanlı’ya en son katılan beylik Ramazanoğulları’dır.

Mercidabık Savaşı (1516)

  1. Memlüklüleri yendi.
  2. Suriye ve Filistin alındı.
  3. Memlüklü Sultanı Kansu Gavri öldü.

Ridaniye Savaşı (1517)

  1. Sina çölü 13 günde geçildi.
  2. Memlüklüler yıkıldı.

Mısır Seferinin Sonuçları

  1. Suriye, Filistin, Mısır ve Hicaz alındı.
  2. Halifelik, Osmanlı’ya geçti.
  3. Venediklilerin Kıbrıs için Memlüklülere ödediği vergi Osmanlı’ya geçti.
  4. Doğu Akdeniz hakimiyeti güçlendi.
  5. İslam birliği büyük ölçüde sağlandı.

I. SÜLEYMAN (KANUNİ – MUHTEŞEM) (1520 – 1566)

NOT: En uzun süre tahtta kalan Kanuni Sultan Süleyman, 2. en uzun süre kalan padişah IV. Mehmet (33 yıl), en uzun kalan 3. padişah Orhan Bey, 4. padişah ise Abdülhamid Han’dır.

En kısa süre tahtta kalan padişah ise V. Murat’tır (93 gün)

NOT 2: Mimar Sinan, Matrakçı Nasuh, Sokullu, Ebu Suud Efendi, Damat İbrahim Paşa, Levn-i, Piri Reis, Barbaros Hayrettin Paşa bu dönemde yaşamıştır.

Mohaç Savaşı (1526)

  1. En kısa süren savaştır (2 saat sürmüştür)
  2. Kanuni’nin ilk seferidir.
  3. Budapeşte alındı.
  4. Macar tahtına müdahale etti (Jan Zapola’yı tahta geçirdi)

I. Viyana Kuşatması (1523)

  1. Avusturya’ya gözdağı vermek amaçlı yapıldı.
  2. İlk kez Türk Çanı uygulaması başladı.

Kuşatmanın kaldırılma sebepleri;

  1. Hazırlıksız olunması ve büyük topların getirilmemesi.
  2. Kış mevsiminin başlaması, yiyecek ve cephane azlığı.
  3. Viyana surlarının çok sağlam olması.
  4. Doğudaki Safavi baskısı.

Almanya Seferi (1533)

  1. Budin alındı, Estergon’a kadar gelindi.
  2. Osmanlı ordusunun karşısına kimse çıkamadı.
  3. Avusturya barış istedi.

İstanbul Antlaşması (1533)

  1. Damat İbrahim Paşa Antlaşması olarak da bilinir.
  2. Osmanlı cihan devleti olmuştur.
  3. Avusturya ile ilk resmi antlaşmadır.
  4. Avusturya arşidükü (kralı), Osmanlı sadrazamına denk kabul edilmiştir.

Zigetvar Seferi (1566)

  1. Kanuni’nin son seferidir.
  2. Macaristan’a yapılmıştır.
  3. Macaristan tamamen Osmanlı hakimiyetine girmiştir.
  4. Kanuni bu seferde ölmüştür. İç organları Üzüm Tepesi’ne gömülmüştür.

Fransa’ya verilen kapitülasyonların sebepleri;

  1. Avrupa’da hristiyan birliğini bozma.
  2. Avrupa siyasetinde etkili olmak istenmesi.
  3. Gümrük gelirlerini artırma isteği.
  4. Fransa’yı Kutsal Roma Germen’e karşı güçlü tutma isteği.
  5. Akdeniz ticaretini canlı tutma isteği.

Fransa’ya verilen kapitülasyonlar;

I. İran Seferi (1534) (Irakeyn Seferi)

  1. Tebriz’e kadar girildi.
  2. Savaş yapılmadan Bağdat alındı.
  3. Fuzili Bağdat Kasidesi eserini katıldı.
  4. Matrakçı Nasuh ve Mimar Sinan’da bu sefere katılmıştır.

II. İran Seferi (1548)

  1. Doğu Anadolu ve Azerbaycan alındı. (Orta Asya ile bağlantı kuruldu)

III. İran Seferi (1553)

  1. Erivan, Nahcivan ve Karabağ alındı.
  2. Basra’ya kadar girildi.
  3. Amasya antlaşması yapıldı: İran, Erivan, Tebriz, Irak ve Doğu Anadolu’yu bıraktı.
  4. İran sorunu çözüldü.
  5. Mezhepler arası ilk barış anlaşması yapılmış oldu.
  6. Osmanlı – İran arasındaki ilk antlaşmadır.

Hint deniz seferlerinin yapılma amaçları;

  1. Ümit burnu ticaretinden pay almak.
  2. Cihan devleti olarak boy göstermek.
  3. Portekizlilerin Gücerat Sultanlığı’nı tehdit etmesi.

Hint deniz seferlerindeki başarısızlığın sebepleri;

  1. Seferlere gereken önemin verilmemesi.
  2. Donanmanın okyanus şartlarına uygun olmaması.
  3. Portekizlilerin donanmasının çok güçlü olması.
  4. Gücerat Sultanlığı’nın seferlere yardım etmemesi.

Hint Deniz Seferlerinin Sonuçları;

  1. Yemen, Eritre, Sudan sahilleri, Habeşistan’ın bazı kısımları, Arap yarımadası ve Kızıldeniz hakimiyeti sağlandı.

NOT 3: Kitabul Bahriye ve Dünya Haritası (Yavuz’a sunuldu), Piri Reis’in eserleridir.

Seydi Ali Reis ise Mirat-ül Memalik’i (Gezi Yazısı) ele aldı.

Akdeniz Seferleri

Rodos Deniz Seferleri

Cezayir Seferleri

  1. Barbaros Hayrettin Paşa aldı.
  2. Kaptan-ı Deryalığın merkezidir. (Daha sonra Gelibolu oldu)
  3. Cezayir Osmanlı’nın ilk kaybettiği topraktır.

Preveze Deniz Savaşı

  1. Akdeniz Türk Gölü oldu.
  2. Denizlerdeki ilk Turan Taktiği burada uygulandı.
  3. Fransa bu savaşa katılmadı (Kapitülasyonlar fayda gösterdi)
  4. Barbaros Hayrettin Paşa yönetiminde yapılmıştır.

Trablusgarp Seferi

  1. Trablusgarp Osmanlı’nın son kaybettiği topraktır.
  2. Turgut Reis yönetiminde yapılmıştır.

Cerbe Seferi

  1. 2. Preveze olarak da bilinir.
  2. Tüm Kuzey Afrika toprakları alındı.
  3. Turgut Reis yönetiminde yapılmıştır.

Malta Seferi

  1. Denizlerde alınamayan tek yerdir.
  2. Turgut Reis yönetiminde yapılmıştır.

NOT 3: Kanuni’nin denizlerde alamadığı tek yer Malta’dır. Karada kuşatıp alamadığı tek yer Viyana’dır.

NOT 4: Yavuz Sultan Selim 6.557.000 km2 toprak bırakırken, Kanuni Sultan Süleyman 14.893.000 km2 toprak bırakmıştır.

SOKULLU DÖNEMİ (1566 – 1595)

II. SELİM (1566 – 1574) – III. MURAD (1574 – 1595)

Kıbrıs’ın Fethi (1571)

İnebahtı Deniz Savaşı (1571)

  1. İlk kez donanmamız yakıldı!
  2. Sokullu Mehmet’in meşhur “Siz bizim İnebahtı’da sakalımızı kesitiniz kesilen sakal daha gür çıkar fakat biz sizden Kıbrıs’ı alarak kolunuzu kestik. Kesilen kol bir daha çıkmaz.” bu savaşta söylenmiştir.

İngiltere’ye Kapitülasyonların Verilmesi

  1. III. Murad döneminde İngiltere’ye, Fransa’ya verilen kapitülasyonlar verildi.
  2. Amaç Akdeniz ticaretini canlandırmadır.
  3. İngiliz kraliçesi III. Murad’a Ulu Hakan, Büyük Türk demiştir.

NOT: Batıda en geniş sınırlara IV. Mehmet zamanında Bucaş Antlaşması ile ulaşıldı (1672).

SOKULLU MEHMET PAŞA’NIN PROJELERİ

Süveyş Kanalı Projesi (1568)

Don-Volga Kanal Projesi (1569)

Karadeniz – Marmara Kanal Projesi (1591)

 
↑
Exit mobile version