SİNDİRİM SİSTEMİ

1. SİNDİRİM NEDİR?

• Hayatsal faaliyetlerimiz için besinlere ihtiyacımız vardır.
• Besinler enerji kaynağımızdır, büyümemizi sağlar, yıpranan ve yaralanan hücreleri onarımını sağlar, bizi hastalıklara karşı korur.
• Besinler karbonhidrat, protein, yağ, vitamin, su ve minerallerden oluşur.
• Protein, yağ ve karbonhidratlar büyük yapılı besinler oldukları için sindirime uğramaları gerekir.
• Büyük yapılı besinlerin parçalanarak kana geçebilecek kadar küçük parçalara ayrılmasına sindirim, bu olayın gerçekleştiği yere de sindirim sistemi denir.

2. SİNDİRİM ÇEŞİTLERİ

• Sindirim olayı iki şekilde olur.

2.1. Mekanik (Fiziksel) Sindirim

• Besinlerin çiğneme ve kas hareketleri ile küçük parçalara ayrılmasıdır.
• Mekanik sindirim sayesinde besinlerin temas yüzeyi artırılarak, enzimlerin daha kolay etki etmesi sağlanmış olur.

2.2. Kimyasal Sindirim 

• Besinlerin enzimler yolu ile parçalanmasına denir.
• Kimyasal sindirim ile besinler hücrelere geçebilecek kadar küçük parçalara ayrılır.

3. SİNDİRİM SİSTEMİ ORGANLARI

• Besinler sırasıyla ağız, yutak, yemek borusu, mide, ince bağırsak, kalın bağırsak, anüs yolundan ilerleyerek sindirim sisteminden ayrılır.

3.1. Ağız

• Hem mekanik hem de kimyasal sindirimin gerçekleşir.
• Çiğneme olayı ile mekanik, tükürük içindeki enzimler ile kimyasal sindirim gerçekleşir.
• Karbonhidratların kimyasal sindirimi ağızda başlar.
• Nişasta  — Enzim —> Glikoz

3.2. Yutak

• Besinlerin ağızdan yemek borusuna iletimini sağlar.
• Yutkunma sırasında küçük dil ile soluk borusunu kapanarak besinleri yemek borusuna iletir.
• Yutakta sindirim gerçekleşmez.
  

3.3. Yemek Borusu

• Kaslı ve esnek yapısı sayesinde besinlerin mideye iletimini sağlar.
• 20-25 cm uzunluğunda ve düz kaslardan oluşmuştur.
• Yemek borusunda sindirim gerçekleşmez.

3.4. Mide

• Sindirim sisteminin en geniş bölümüdür.
• Karın boşluğunun sol alt kısmında bulunur.
• Şekli “J” harfine benzer.
• Midede mekanik ve kimyasal sindirimi gerçekleşir.
• Mide özsuyu ve enzimlerle kimyasal sindirim olur.
• Midenin kasılıp gevşemesi ve çalkalama hareketi ile mekanik sindirim gerçekleşir.
• Mekanik sindirime uğrayan besinler bulamaç haline gelir.
• Mide içerisi mukus tabakası ile kaplıdır. Bu tabaka mideyi korur.
• Proteinlerin kimyasal sindirimi midede başlar.
• Protein —- enzim—> Amino asit

3.5. İnce Bağırsak

• Sindirim sisteminin en uzun bölümüdür.
• Uzunluğu 7-8 metredir.
• Yağların sindirimi burada başlar ve biter.
• Protein ve karbonhidratların sindirimi de burada biter.
• İnce bağırsakta villus adı verilen çıkıntılar bulunur.
• Villuslar emilim yüzeyini artırırlar.
• Sindirilmiş besinler villuslardan emilerek kana geçer.
• Yağ  —enzim—> Yağ asidi + Gliserol

3.6. Kalın Bağırsak

Kalın bağırsakta sindirim gerçekleşmez.
Fazlalık su, vitamin ve minerallerin emilimi gerçekleşir.
Kalın bağırsakta B ve K vitamini sentezleyen bakteriler vardır.
Kalın bağırsakta villus bulunmaz

3.7. Anüs

• Besin atıklarının dışarı atıldığı yerdir.
• Sindirim gerçekleşmez.

4. SİNDİRİME YARDIMCI ORGANLAR

4.1. Karaciğer

• Safra adı verilen salgıyı üretir.
• Salgılanan safra sıvısı, safra kesesinde (Öd) depo edilir.
• Safra yağların mekanik sindirimi gerçekleşir.
• Safra yağı, yağ damlacıklarına dönüştürür.
• Karaciğer ayrıca kanın pıhtılaşmasını sağlayan proteinleri üretir.
• Kanda bulunan fazla glikozu glikojen şeklinde depo eder.
• Hücrelerde oluşan zehirli amonyağın, daha az zehirli üre ve ürik aside çevirir.
• A vitamini üretir.
• A, D, E ve K vitamini depo eder.

4.2. Pankreas

• Pankreas özsuyunu salgılar.
• Pankreas özsuyu yağ, protein ve karbonhidratların kimyasal sindirimini sağlar.
• İçerisinde enzimler bulunur.

Karbonhidratların Sindirimi
Ağızda başlar, ince bağırsakta biter.

Proteinlerin Sindirimi
Midede başlar, ince bağırsakta biter.

Yağların Sindirimi
İnce bağırsakta başlar, ince bağırsakta biter.

Not: Vitamin, mineral ve su çok küçük yapılı oldukları için sindirilmeden kana geçer.