Yazım Kuralları – KPSS Ders Notu

Yazım kuralları konusu tüm KPSS Genel Kültür – Genel Yetenek sınavında mutlaka karşımıza gelen bir konudur. Bu makalede yazım kurallarını ele alacağız.

TÜRKÇE YAZIM KURALLARI

1. “de” nin yazımı

• Türkçemizde iki de vardır.
• Bunlardan biri bağlaçtır, yani bir sözcüktür; diğeri ise durum ekidir.
• Bağlaç olan “de-da” ayrı bir sözcük olduğu için hep ayrı yazılır.
• Durum eki olan “de-da” ise ek olduğu için her zaman bitişik yazılır.

a) Bağlaç olan de-da

• Daima ayrı yazılır.
• “te-ta” şekli yoktur.
• Bile dahi anlamına gelir.
• Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz.
• İkinci bir de getirilemez.

Örnek: Sokak da çok kalabalıktı dün.

Senin hakkında hiç de iyi şeyler söylemedi.

b) Durum eki olan de-da

• Daima bitişik yazılır.
• “te-ta” şekli vardır.
• Yer bildirir.
• Cümleden çıkarıldığında anlam bozulur.
• İkinci bir “-de” getirilebilir.

Örnek: Dün çocuklar sokakta oynuyordu.

Onu dün Mehmet’te gördüm.

2. “ki” nin yazımı

• Türkçemizde üç tane ki vardır.
• Bağlaç olan ki ayrı yazılır, sıfat yapan –ki ve ilgi zamiri olan –ki her zaman bitişik yazılır
• ki almış sözcüğe –lar, -ler eki getirilir, anlamlı olursa bitişik, olmazsa ayrı yazılır.

a) Bağlaç olan ki

• Görülüyor ki çok şey değişmiş.

DİKKAT: Bağlaç olan ki ayrı yazılır ama bunun istisnası vardır. Bağlaç olduğu halde bitişik yazılan ki’ler şunlardır:

1. Sanki
2. İllaki
3. Mademki
4. Belki
5. Oysaki
6. Halbuki
7. Çünkü
8. A
9. Meğerki

# Kodlamasını baş harfleri birleştirerek yapabiliriz. SİMBOHÇAM !

b) Sıfat yapan -ki

• Ağaçtaki meyveler dökülmüştü.

c) İlgi zamiri olan -ki

• Bizimki okula gitmemiş.

3. Kısaltmaların yazımı

• Kısaltmalar özel isimse büyük harfle, cins isimse küçük harfle yapılır.
• Büyük harfle yapılan kısaltmalarda ayraç, küçük harfle yapılan kısaltmalara nokta konur.

Örnek: TDK’ye MEB’e TSK’nin

kg.dan cm.si

DİKKAT: Kısaltma “K” ile biterse bu harf “Ka” değil “Ke” okunur ve ona göre ek getirilir. (TDKe’ye)

Büyük harfli kısaltmalarda harflerin arasına nokta konmaz. T.C. ve T.(Türkçe) hariç. (T.D.K. değil TDK)

4. “mi” nin yazımı

• mi soru edatıdır.
• Ayrı bir sözcüktür.
• Kendisinden önceki sözcükten her zaman ayrı, kendisinden sonra gelen ek bitişik yazılır.

ÖRNEK: Onu tanımıyor musunuz?

Yaz geldi mi biz de oraya gideceğiz.

5. Tarihlerin yazımı

• Tarihlerde önemli olan gün ve ay adlarıdır.
• Gün ve ay adları sayıyla kullanılırsa büyük kullanılmazsa küçük yazılır.

ÖRNEK: Bu toplantı 28 Mayıs Cuma günü yapılacakmış.

Önümüzdeki haziran evleneceklermiş.

Haftaya pazar sınav var.

Buluşmayı Mart’ın 12’sine erteledik.

6. Sayıların yazımı

• Sayılar yazıyla yazıldığında ayrı yazılır.

ÖRNEK: Bugün yirmi yedi yaşına girdi.

Benimle altmış beş kişi konuştu.

7. İkilemelerin yazımı

• İkilemeler her zaman ayrı yazılır aralarına noktalama işareti konmaz.

ÖRNEK: Doğru dürüst, er geç, eğri büğrü, art arda

DİKKAT: İkilemeye giren sözcükler ünlü düşmesine uğramaz.

Şehirden şehre → Yanlış

Şehirden şehire → Doğru

8. Bileşik fiillerin yazımı

a. Etmek, eylemek, olmak gibi yardımcı eylemlerle yapılan bileşik fiillerin yapısında ses düşmesi ya da türemesi varsa bitişik yoksa ayrı yazılır.

• Af etmek → affetmek
• haz etmek → hazzetmek
• ret etmek → reddetmek
• hapis olmak → hapsolmak
• devir etmek→ devretmek
• sabır eylemek → sabreylemek
• göç etmek
• hasta olmak
• sohbet etmek
• yardım etmek

b. Kurallı birleşik fiiller daima bitişik yazılır.

• Bakakalmak
• gidedurmak
• gelebilmek
• düşeyazmak
• anlatıvermek

9. Eklerle ilgili yazım kuralları

a. Özel isimlere gelen –lı, -li , -lık, -lik, -sız, -siz, -ca, -ce yapım ekleri ayrılmaz.

• Sivas’lı → Yanlış, Sivaslı → Doğru
• Sivaslı’lar → Yanlış, Sivaslılar → Doğru
• Türk’çe → Yanlış, Türkçe → Doğru,
• Türkçe’nin → Yanlış, Türkçenin → Doğru

b. Kurum, kuruluş isimlerine gelen ekler ayrılmaz.

• Türk Dil Kurumu’na → Yanlış, Türk Dil Kurumuna → Doğru
• Cumhuriyet Üniversitesi’nin → Yanlış Cumhuriyet Üniversitesinin → Doğru

c. Özel isimlere gelen –ler, -lar eki aile anlamı katıyorsa (-gil) kesme işareti ile ayrılmaz; gibi, benzeri anlamı katıyorsa kesme işareti ile ayrılır.

• Yarın akşam İlhanlara gideceğiz.
• Tarihte nice Yavuz’lar, Fatih’ler var.

10. Büyük Harflerin Yazımı

a. Yön adları (kuzey, güney, doğu, batı) özel isimden önce kullanılırsa büyük, özel isimden sonra kullanılırsa küçük harfle yazılır. Bu kış Doğu Anadolu’ya kar çok yağdı. Bu kış Anadolu’nun doğusuna kar çok yağdı.

b. Ara yönler her zaman bitişik yazılır.

• Kuzeydoğu, güneybatı, kuzeybatı, güneydoğu

c. Coğrafi terimler büyük harfle yazılır.

• Ay, Dünya’nın uydusudur.

d. Doğu, batı sözcükleri ulus anlamı katıyorsa büyük harfle yazılır.

• Bu olaya Batı çok tepkili.
• Bu enflasyondan Doğu çok etkilendi.

e. Hayvanlara verilen isimler büyük harfle yazılır.

• Tekir, Çomar, Boncuk

f. Coğrafya ile ilgili kıta, ova, bölge, dağ, deniz v.s. isimleri büyük yazılır.

• Asya, Doğu Anadolu, Altınbaşak Ovası, Ağrı Dağı, Marmara Denizi

g. Cadde, sokak, mahalle, bulvar isimlerinin her sözcüğü büyük harfle başlar.

• Atatürk Bulvarı, İstasyon Caddesi, Mimar Sinan Mahallesi v.s.

h. Kitap isimlerinin her sözcüğü büyük harfle başlar. Arada bağlaç varsa bağlaç küçük harfle yazılır.

• Leyla ile Mecnun, Mai ve Siyah

i. Özel isimlerden önce veya sonra gelen ve unvan bildiren sözcükler büyük harfle yazılır.

• Çavuş İlhan, Cafer Doktor, Mehmet Bey, Muhsin Efendi, Ayşe Teyze

j. Amca, dayı, teyze, hala gibi akrabalık bildiren sözcükler her zaman küçük yazılır.

• İlhan dayım, Satı teyzem, Cafer emmim, Serpil halam

k. Resmi yazılarda saygı bildiren sözlerden sonra gelen ve makam mevkii bildiren kelimelerle hitap sözcükleri büyük harfle başlar.

• Sayın Bakan, Muhterem Efendi, Kıymetli Öğrencim, Aziz Dostum

l. Alıntı cümlelerde tırnak içindeki söz büyük harfle başlar.

• Ahmet: “ Yarın size geleceğim.” dedi.

m. Milli ve dini bayramlar, savaşlar ve özel günlerin her sözcüğü büyük harfle başlar.

• Zafer Bayramı, Kurban Bayramı, Anneler Günü, Sevgililer Günü

n. Yer ve millet adlarıyla kurulan bileşik sözcüklerde ilk ad özel isim olduğu için büyük, ikinci ad cins isim olduğu için küçük yazılır.

• Antep fıstığı, Adana kebabı, Van kedisi, Hindistan cevizi, Maraş dondurması, Roma sikkesi

o. Gazete, dergi isimleri özel isime dahilse büyük harfle, değilse küçük harfle başlar.

• Milliyet gazetesi, Varlık dergisi

İstisna: Resmi Gazete, Milli Gazete