Coğrafya KPSS ders notlarımıza Türkiye’nin Dağları konusu ile devam ediyoruz. Türkiye’de ki dağ oluşumları, dağ tipleri ve yerleri gibi konulara değineceğiz.

TÜRKİYE’NİN DAĞLARI

Genelde doğu-batı yönlü uzanırlar. Ülkemizin sıkıştırılma yönü dağların uzanış doğrultusunu belirlemiştir.

1. OLUŞUMLARINA GÖRE DAĞLAR

Türkiye’de ki dağların oluşumlarında orojenik (kıvrım ve kırık) ve volkanik hareketler etkili olmuştur.

Kıvrım Dağları: Levhaların sıkıştırmasına bağlı olarak esnek tabakaların kıvrılarak yükselmesiyle oluşmuştur.

Kırık Dağlar: Basınca uğrayan ve kıvrılamayacak kadar sert olan kütlelerin kırılmasıyla oluşur.

Volkanik Dağlar: Yerkürenin derinliklerindeki kızgın ve akışkan magma tabakasının özellikle fay hatları gibi dirençsiz zayıf alanlardan yüzeye çıkması ve katılaşması ile oluşur. Akışkanlığı dağın şeklini belirler.

2. TÜRKİYE’DE DAĞLARIN ÖZELLİKLERİ

Dağlar; Karadeniz ve Akdeniz’de kıyıya paralel, Ege’de kıyıya dik uzanırlar.

a. Dağlar Kıyıya Paralel Uzandığında Neler Olur?

• Boyuna kıyı tipi görülür.
• Kıta sahanlığı (şelf alanı) dardır.
• Delta oluşumu zordur.
• Falezlere yaygın olarak rastlanır.
• Kıyıların girintisi-çıkıntısı azdır
• Koy ve körfez oluşumu azdır.
• Kıyı ile iç kesim arasında iklim farklılığı oluşur.
• Nüfus, bitki örtüsünün dağılış alanı sınırlıdır.
• Yamaç yağışlarının belirgin olarak yaşanmasına neden olur.

b. Dağlar Kıyıya Dik Uzandığında Neler Olur?

• Enine kıyı tipi görülür.
• Kıta sahanlığı (şelf alanı) geniştir.
• Delta oluşumu kolaydır.
• Falezler oluşumu azdır.
• Kıyıların girintisi-çıkıntısı fazladır.
• – Koy ve körfez oluşumu çoktur.
• Kıyı ile iç kesim arasında iklim farklılığı azdır.
• Nüfus, bitki örtüsünün dağılış alanı kıyı ile iç bölgeler arasında dengelidir.
• Yamaç yağışlarının oluşumu azdır.