Coğrafya KPSS ders notlarımıza Türkiye’de Toprak Türleri konusu ile devam ediyoruz.

TÜRKİYE’DE TOPRAK TÜRLERİ

Türkiye’de ki toprak türlerini Azonal ve Zonal topraklar olmak üzere 2 ana başlıkta inceleyeceğiz.

1. AZONAL (TAŞINMIŞ) TOPRAKLAR

• Hepsi verimli topraklardır.
• Bulundukları bölgenin iklimini tam olarak yansıtmazlar.
• Erozyona bağlı olarak oluşmuşlardır.

a. Alüvyal Toprak

• Akarsu ve Rüzgar erozyonu ile oluşur.
• Delta ovalarında yaygın olarak görülür. (Ege bölgesi)
• Geçirimli yapıda ve tarıma elverişlidir.

b. Lös Toprak

• Rüzgar etkisiyle oluşur. (Konya ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi)

c. Kolüvyal Toprak

• Sel sularının dağ eteklerinde biriktirdiği topraklardır.
• Litosol topraklar iri malzemelerin hakim olduğu taşlı topraklardır.
• Dağ kuşaklarımızın eteklerinde hakimdir.

d. Regosol Topraklar

• Volkanlardan çıkan kum boyutlu malzemelerden oluşur.
• Ağrı ve Van gibi volkanik dağların bulunduğu bölgelerde bulunur.

e. Moren Toprak

• Buzulların taşınmasıyla meydana gelir. Türkiye’de bulunmaz.

2. ZONAL (YERLİ) TOPRAKLAR

2.1. NEMLİ BÖLGE TOPRAKLARI

• Kimyasal çözünme fazladır.
• Yıkanma fazladır. Bu sebeple tuz ve kireç oranı azdır.
• Karadeniz Bölgesi’nde yaygındır.
• Demir birikimi fazladır.

a. Laterit Toprak

• Aşırı yıkanmış topraklardır.
• Verimi düşüktür.
• Çay için en uygun topraklardır.
• Doğu Karadeniz kıyılarında görülür.

b. Podzol Toprak

• İğne yapraklı ormanların altında bulunur.
• Soğuk ve nemli bölge topraklarıdır.
• Batı Karadeniz (Zonguldak) tarafında yaygındır.

c. Terra Rossa Toprak

• Kırmızı toprak da denir. (Demiroksitten dolayı)
• Karadeniz kıyıları dışındaki kıyılarda bulunur.
• Akdeniz iklim bölgesi, Marmara, Ege, Antep civarında bulunur.
• Matematiksel konumla ilgilidir.

d. Kahverengi Orman Toprakları

• Verimli topraklardır.
• Orman kuşağı altında bulunur.
• Karadeniz Bölgesi’nde yaygındır.

2.2. KURAK VE YARI KURAK BÖLGE TOPRAKLARI

• Fiziksel çözünme fazladır.
• Yıkanma azdır.
• Tuz ve kireç oranı yüksektir.
• İç Anadolu, Güneydoğu Anadolu, Doğu Anadolu, Batı Anadolu ve Ergene bölümlerinde yaygındır.

a. Çernezyom (Kara Toprak) Toprak

• Aşırı humustan dolayı çok verimlidir.
• İklim koşullarından dolayı tarım faaliyeti azdır.
• Erzurum-Kars çevresinde görülür.

b. Kestane Renkli Bozkır Toprak

• Karasal iklim bölgesinde yaygındır.
• Üzerinde tahıl tarımı yapılır.
• Yağışın 400mm’nin altında olduğu yerlerde kestane renki, 400mm’nin üstünde olduğu yerlerde kahverengi renklidir.
• Türkiye’de en çok görülen toprak tipidir.

2.3. İNTRAZONAL TOPRAK

a. Vertisoller (Dönen) Topraklar

• Eski göl tabanlarında killi ve kireçli depolar üzerinde oluşur.
• Anadolu’da taş doğuran, kepir veya karakepir adıyla anılır.
• Düşük yağış nedeniyle nemsiz olsalar da sulama ile verimli olurlar.
• Güney Marmara’nın bazı ovalarında görülür. (Ergene)
• Erzurum ve Delta Ovaları (Hidromorfik)