İnkılap Tarihi KPSS ders notlarına I. Meşrutiyet, II. Meşrutiyet ve 31 Mart Olayı ile devam ediyoruz.

I. MEŞRUTİYET (23 Aralık 1876)

• Sultan Abdülaziz meşrutiyeti kabul etmediğinden dolayı Jön Türkler tarafından tahttan indirildi.
• Yerine meşrutiyeti ilan etmesi için V. Murat‘ı çıkardılar. Ruh sağlığı bozuk olan V. Murat tahtta 3 ay kaldı.
• Ardından meşrutiyeti kabul etmesi şartıyla II. Abdulhamit’i tahta geçirdiler. (Şartlı şekilde tahta çıkan ilk padişah)

I. Meşrutiyet’in İlan Edilme Sebepleri

• 1876 Tersane (İstanbul) Konferansı
• Avrupalı devletlerin Osmanlı iç işlerine karışmalarının engellenmek istenmesi.
• Azınlıklarla birlik ve beraberliği sağlamak.
• Halkı yönetime katmak.

I. Meşrutiyet

• Türk Tarihi’nin Avrupai tarzdaki ilk anayasası olan 119 maddelik Kanun-i Esasi ilan edildi. (II. Abdülhamit ve Mithat Paşa) (Prusya – Belçika örnek alındı)
• I. Meşrutiyet monarşik yapılıdır. Padişah üstündür.
• Devletin dini İslam’dır mottosu vardır.
• İlk rejim değişikliği yapılmıştır. (Meclis + Anayasa + Padişah birlikteliği vardır)
• Çift meclisli yapıya sahiptir. Mebusan Meclisi ve Ayan Meclisi vardır.

Not: Mebusan meclisi üyelerini halk seçer ve danışma meclisi konumundadır. Ayan meclisi üyelerini ise padişah seçer.

• Padişah polis araştırması ve sürgün yetkisine sahiptir.
• 93 Harbi bahane edilerek meclis kapatılmış, İstibdat Dönemi başlamıştır.

I. Meşrutiyet Olayları

• 1877’de Londra Konferansı ile Ayastefanos (Yeşil Köy) antlaşması iptal edilerek yerine 1878 Berlin Antlaşması imzalandı.

Berlin Antlaşması

• Sırbistan, Karadağ ve Romanya bağımsız olurken, Bulgaristan ise özerk oldu.
• Ermeni meselesi ilk kez uluslararası bir antlaşmaya konu oldu.
• İngiltere ve Fransa, Osmanlı toprak bütünlüğünü koruma politikasından vazgeçerek, parçalama politikasına geçiş yaptı.
• İngiltere, parçalama politikası doğrultusunda; 1878’de Kıbrıs‘ı, 1882’de Mısır‘ı işgal etti.
• Fransa, parçalama politikası doğrultusunda; 1881’de Tunus ve Fas‘ı işgal etti. (1904’te aldı)
• 1881’de Duyun-u Umumiye ile Osmanlı gelir kaynaklarına el konuldu.
• 1897’de Yunanistan ile İstanbul Antlaşması imzalandı ve Girit özerk oldu.
• Gazeteci Ali Suavi, II. Abdülhamit’i tahttan indirmek için Çırağan Sarayı’nı bastı. (Çırağan Vakası)
• 1889’da Askeri Tıp Okulu öğrencileri İttihat-ı Osmani Cemiyeti‘ni kurdu. Bu cemiyet bazı dönüşümler yaşamıştır.
• İttihat-ı Osmani Cemiyeti -> İttihat ve Terakki Cemiyeti -> İttihat ve Terakki Partisi (Mustafa Kemal’in Vatan ve Hürriyet Cemiyeti ile birleşerek 1905’te partiye döndü)
• Mustafa Kemal, İttihat ve Terakki’nin askeri kanadının siyasi işlerin odağında olmasını eleştirmiş ve cemiyetten ayrılmıştır. (Balkan Savaşları’nda alınan yenilgiler M. Kemal’i haklı çıkarmıştır)
• Doğu Anadolu’da merkezi otoriteyi artırmak ve Ermeni faaliyetlerini durdurmak için Hamidiye Alayları kuruldu.

Not: M. Kemal’in ilk görev yeri Şam – Suriye’dir.

II. MEŞRUTİYET (23 Temmuz 1909)

• II. Meşrutiyet’in ilanında 1908 Reval Görüşmeleri etkili olmuştur. (İngiltere – Fransa – Rusya)

Not: Reval Görüşmeleri’nde; İstanbul ve Boğazlar, Ruslara bırakıldı. Makedonya’da ıslahatlar yapılması kararı alındı ve İngilizler Rusları, Balkanlarda serbest bıraktı.

• Batıcılık ve Türkçülük fikir akımları bu dönemde etkili olmuştur.
• Reval Görüşmelerinin yanında İttihatçıların kendilerine ait birliklerle isyan etmesi ile II. Abdülhamit, II. Meşrutiyet’i ilan etmek zorunda kalmıştır.
• Kanun-i Esasi yürürlüğe girmiştir. (Daha demokratik hale getirilmiştir)
• Meclis padişahtan üstün olmuştur. (I. Meşrutiyet’te padişah üstündü)
• İlk kez çok partili hayata geçilmiştir.
• İlk iktidar partisi İttihat ve Terakki Fırkası’dır.
• İlk muhalefet partisi Osmanlı Ahrar Fırkası’dır.

Not: 1. Dünya Savaşı’na kadar en güçlü parti İttihat ve Terakki partisi olmuştur. Partiye ait yayın organları Meşveret ve Mizan gazeteleridir.

• Bulgaristan bağımsızlığını ilan etti.
• Yunanistan, Girit’i topraklarına kattı.
• Avusturya-Macaristan, Bosna-Hersek’i ilhak etti.

I. Meşrutiyet ve II. Meşrutiyet Arasındaki Farklar

31 MART OLAYI (13 Nisan 1909)

• Volkan Gazetesi yazarı Derviş Vahdeti önderliğinde demokratik düzeni yıkmak maksadıyla İstanbul Yönetimine karşı ayaklanma çıktı.
• Serbesti Gazetesi yazarı Hasan Fehmi öldürüldü.
• Bu ayaklanma sonucunda İttihat ve Terakkiciler, Mahmut Şevket Paşa komutasındaki Harekat Ordusu ile ayaklanmayı bastırdı.

Not: M. Kemal bu orduda Kurmay Yüzbaşı’dır. Bu olay M. Kemal’in tarih sahnesine ilk çıkışıdır.

• İlk ve son rejim isyanıdır.

Not: Meclis kararı ile tahttan inen ilk padişah II. Abdülhamit, Meclis kararı ile tahta ilk çıkan padişah ise V. Mehmet Reşat olmuştur.