F.5.6.2. İnsan ve Çevre İlişkisi

Önerilen Süre: 10 ders saati

Konu / Kavramlar: Çevre kirliliği, çevreyi koruma ve güzelleştirme, insan-çevre etkileşimi (insanın çevreye etkisi), yerel ve küresel çevre sorunları

F.5.6.2.1. İnsan ve çevre arasındaki etkileşimin önemini ifade eder. Çevre kirliliğinin insanların sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerine değinilir.

F.5.6.2.2. Yakın çevresindeki veya ülkemizdeki bir çevre sorununun çözümüne ilişkin öneriler sunar.

F.5.6.2.3. İnsan faaliyetleri sonucunda gelecekte oluşabilecek çevre sorunlarına yönelik çıkarımda bulunur.

F.5.6.2.4. İnsan-çevre etkileşiminde yarar ve zarar durumlarını örnekler üzerinde tartışır.

İNSAN VE ÇEVRE İLİŞKİSİ

1. ÇEVRE NEDİR ?

• Canlıların içerisinde yaşadıkları ortama çevre denir.
• Canlılar ve cansız maddeler çevreyi oluşturur.
  Çevre hava, su, toprak gibi cansız varlıklar ile insan, hayvan, bitki gibi canlı varlıklardan oluşur.
• İnsanlar ve diğer canlılar çevre içerisinde karşılıklı olarak etkileşim içinde bulunur.
• İnsanlar yaşamsal faaliyetlerini yerine getirebilmek için çevreden yararlanır.
• Beslenme, su, ısınma, barınma ihtiyaçlarını giderebilmek için çevresinde birtakım değişikliklere neden olur. Çevreden yararlanırken doğal kaynaklar azalır, küresel ısınma oluşur ve çevre kirlenir.

2. ÇEVRE SORUNLARININ SEBEBİ NEDİR ?

1. İnsanların kaynakları aşırı tüketmesi
2. Plansız kentleşme
3. Hızlı nüfus artışı
4. Sanayileşme
5. Ağaçların kesilmesi, ormanların yok edilmesi
6. Çevremizdeki canlıların aşırı avlanması ve canlıların neslini tüketilmesi çevre sorunlarına sebeptir.

2.1. Doğal Çevrenin Bozulması Kimleri Etkiler ?

Doğal çevrenin bozulması başta insanlar olmak üzere bütün canlıları olumsuz etkilemektedir.
Hava, su, toprak kirlenmesi sonucu canlı türleri de yok olmaktadır.

3. KİRLİLİK ÇEŞİTLERİ

3.1. Hava Kirliliği

• Evlerden, otomobillerden, fabrikalardan salınan zehirli gazlar havayı kirletir.
• Atmosferde biriken bu zararlı gazlar sera etkisine sebep olur. (Küresel ısınma)

3.2. Su Kirliliği

• Kullanılmış yağlar, petrol ve kimyasal sızıntılar, evsel ve endüstriyel atık maddeler suları kirleten maddelerdir.
• Çevreye salınan bu maddeler deniz ve gölleri kirletir.
• Buralardaki canlıları ve bizi olumsuz etkiler.

3. Toprak Kirliliği

• Toprağa atılan pil, plastik, sanayi atıkları toprağı kirletir.
• Yetişen ürünler de zehirlenir.
• Toprağın verimi düşer.

3.4. Ses Kirliliği

• Çevreye yayılan sesler kirlilik oluşturur.
• Şehirlerdeki gürültü bütün canlıları olumsuz etkiler.

3.5. Işık Kirliliği

• Özellikle gece etrafa yayılan ışıklar kirliliğe neden olur.

4. ÇEVRE SORUNLARININ ÇÖZÜMÜNE İLİŞKİN ÖNERİLER

1. Çevre sorunlarının çözümünde en önemli faktör insanların bilinçlendirilmesidir.
2. Geri dönüşüme önem verilmelidir. Kağıt, cam, plastik, pil ve ilaç toplanarak çevre kirliliği önlenebilir.
3. Kaynaklarımızı ekonomik kullanmalıyız.
4. Elektrik, su gibi kaynakları israf etmemeliyiz.
5. Fabrika bacalarına filtre takılmalıdır.
6. Toplu taşıma araçları kullanılmalıdır.
7. Fabrikalarda oluşan atık suların arıtılması sağlanmalıdır.
8. Tarım arazilerine şehir ve sanayi tesisleri kurulmamalıdır.
9. Fosil yakıtlar yerine yenilenebilir enerji kaynakları kullanılmalıdır.
10. Kalitesiz yakıtların kullanımı yasaklanmalıdır.
11. Ormanlar ve yeşil alanlar korunmalıdır.
12. Toprağı kirleten kimyasal maddelerin kullanımı kısıtlanmalıdır.
13. Araçların, kombilerin periyodik bakımı yapılmalıdır.
14. Nükleer atıkların çevreye zarar vermesi engellenmelidir.